ادم

جالب است بدانید که کلمه «ادم» ریشه‌ای یونانی دارد و به معنای تورم است. در طب قدیم، ادم را با نام‌هایی مانند «استسقاء» نیز می‌شناختند. نکته فنی جالب اینجاست که برای ایجاد ادم قابل مشاهده در معاینه بالینی، حجم مایع در فضای بینابینی باید حداقل ۱۵ تا ۳۰ درصد افزایش یابد؛ یعنی زمانی که شما ادم را با چشم می‌بینید، بیمار از قبل مقدار زیادی مایع اضافی در بدن خود ذخیره کرده است.

آیا می‌دانستید که BNP ابتدا در مغز خوک کشف شد و به همین دلیل به آن پپتید ناتریورتیک «مغزی» می‌گویند؟ اما بعداً مشخص شد که در انسان، منبع اصلی تولید این هورمون، بطن‌های قلب هستند. امروزه در اورژانس‌ها، اگر پزشکی در مورد قلبی یا ریوی بودن تنگی نفس بیمار شک داشته باشد، اولین تستی که درخواست می‌کند BNP است؛ سطح پایین آن تقریباً به طور ۱۰۰ درصد نارسایی قلبی را رد می‌کند.

یک نکته ظریف بالینی؛ ادم قلبی معمولاً با استراحت درازکش بهبود می‌یابد. چرا؟ چون وقتی بیمار دراز می‌کشد، مایع از پاها به سمت مرکز بدن حرکت می‌کند. این کار باعث می‌شود کلیه‌ها خون بیشتری دریافت کنند و ادرار بیشتری دفع کنند. به همین دلیل بیماران قلبی معمولاً از «شب‌ادراری» یا Nocturia شکایت دارند؛ در واقع شب‌ها بدن در حال دفع ادمی است که در طول روز جمع شده است.

چرا ادم کلیوی صبح‌ها در چشم ظاهر می‌شود؟ پاسخ در گرانش و مقاومت بافت است. بافت اطراف چشم (پلک) یکی از شل‌ترین بافت‌های بدن انسان است. وقتی فرد شب می‌خوابد، اثر گرانش از روی پاها برداشته شده و مایع به طور مساوی در بدن توزیع می‌شود. چون بافت پلک مقاومتی در برابر تجمع مایع ندارد، این ادم در آنجا بیشترین ظهور را پیدا می‌کند. در طول روز با ایستادن، دوباره گرانش مایع را به سمت پاها می‌برد و ورم چشم کمتر می‌شود.

یک نکته جالب برای یادآوری: تریشینوز یک بیماری انگلی است که از خوردن گوشت خوک یا حیوانات وحشی آلوده که خوب پخته نشده‌اند ایجاد می‌شود. یکی از علائم بسیار اختصاصی آن «ادم دور چشم» است. اما چرا؟ چون این انگل علاقه خاصی به عضلات پرکار دارد و عضلات دور چشم که مدام در حال حرکت هستند، محل مورد علاقه لاروهای این انگل برای جا خوش کردن و ایجاد التهاب و ادم هستند.