جریان خون مغز و اصول کلی دستگاه گوارش

آیا می‌دانستید که سیستم عصبی انتریک به دلیل استقلال بی‌نظیر و وجود میلیون‌ها نورون در دیواره گوارش، به عنوان «مغز دوم» بدن شناخته می‌شود؟ این شبکه عصبی گسترده حتی پس از قطع کامل ارتباط اعصاب مغزی و نخاعی با لوله گوارش، می‌تواند فرآیندهای پیچیده‌ای مانند بلع، هضم و دفع را به طور خودکار هدایت کند. از سوی دیگر، پدیده بی‌دردی پس از استرس که توسط آدرنالین ایجاد می‌شود، همان دلیلی است که سربازان در میدان جنگ یا ورزشکاران در حین رقابت‌های شدید، متوجه جراحت‌های شدید خود نمی‌شوند تا زمانی که آرامش به بدن آن‌ها بازگردد.

جالب است بدانید سلول‌های بینابینی کاخال (ICC) که نقش ضربان‌ساز گوارش را دارند، نام خود را از سانتیاگو رامون ای کاخال، زیست‌شناس اسپانیایی و برنده جایزه نوبل گرفته‌اند. امروزه مشخص شده است که آسیب یا کاهش تعداد این سلول‌ها عامل اصلی بسیاری از اختلالات حرکتی مزمن گوارش، مانند تنبلی معده (گاستروپارزی) و انسداد کاذب روده است. بدون هماهنگی الکتریکی این سلول‌های شگفت‌انگیز، عضلات صاف روده کارایی خود را از دست داده و قادر به پیش بردن محتویات غذا نخواهند بود.

شاید متوجه شده باشید که بسیاری از افراد، به ویژه نوزادان، بلافاصله پس از خوردن وعده‌های غذایی نیاز به اجابت مزاج پیدا می‌کنند. این پدیده فیزیولوژیک کاملاً طبیعی ناشی از رفلکس گاستروکولیک است. ورود غذا و اتساع معده، از طریق اعصاب اتونوم پیام‌هایی را به کولون می‌فرستد تا منقبض شود و جا را برای غذای جدید باز کند. در نوزادان به دلیل عدم تکامل کامل بخش‌های مهارکننده مغز، این رفلکس بسیار شدیدتر دیده می‌شود و با بزرگ‌تر شدن کودک، تحت کنترل ارادی درمی‌آید.

جالب است بدانید سکرتین اولین هورمونی است که در سال ۱۹۰۲ توسط دانشمندان بریتانیایی، ارنست استارلینگ و ویلیام بیلیس کشف شد. آن‌ها متوجه شدند که اسیدی شدن دوازدهه باعث تحریک ترشح پانکراس می‌شود، حتی زمانی که تمام اعصاب متصل‌کننده آن‌ها قطع شده باشد. این کشف انقلابی ثابت کرد که بدن علاوه بر پیام‌های عصبی، از پیام‌رسان‌های شیمیایی خون نیز برای تنظیم اندام‌ها استفاده می‌کند؛ امری که منجر به معرفی واژه «هورمون» (به معنای به حرکت درآورنده) به علم پزشکی شد.