دستگاه دیداری

جالب است بدانید که چشم انسان ساختاری بسیار شبیه به یک دوربین عکاسی پیشرفته دارد. قرنیه و عدسی مانند لنز دوربین عمل می‌کنند و تصویر را روی شبکیه (که نقش سنسور یا فیلم عکاسی را دارد) متمرکز می‌سازند. با این حال، تفاوت شگفت‌انگیز در این است که دوربین‌ها برای فوکوس کردن، فاصله لنز تا سنسور را تغییر می‌دهند، اما چشم انسان با تغییر ضخامت و انحنای عدسی خود (از طریق عضلات مژگانی)، عمل فوکوس را انجام می‌دهد که به آن تطابق می‌گویند.

شب‌کوری یکی از اولین نشانه‌های کمبود ویتامین A در بدن است. از آنجا که رتینال (جزء سازنده رودوپسین) مستقیماً از ویتامین A مشتق می‌شود، کمبود این ویتامین مانع بازسازی رودوپسین در تاریکی شده و حساسیت سلول‌های میله‌ای را به شدت کاهش می‌دهد. در طول تاریخ، پزشکان باستان متوجه شده بودند که خوردن جگر سیاه (که سرشار از ویتامین A است) می‌تواند این نوع کمبود بینایی در تاریکی را درمان کند.

آیا تا به حال فکر کرده‌اید چرا در اتاق‌های فرمان کشتی‌ها یا هواپیماها در شب از نور قرمز استفاده می‌شود؟ چشمی که با تاریکی سازش یافته است به طیف قرمز غیرحساس است. این یعنی استفاده از نور قرمز به دریانوردان و خلبانان اجازه می‌دهد ابزارها و نقشه‌ها را ببینند بدون اینکه سازش چشمانشان با تاریکی شب از بین برود. در نتیجه، آن‌ها همچنان می‌توانند اجسام کم‌نور خارج از پنجره را در تاریکی مطلق مشاهده کنند.

یکی از نمونه‌های شگفت‌انگیز ادراک رنگ، پدیده «پس‌تصویر متضاد» است. اگر برای مدت حدود ۳۰ ثانیه به یک مربع قرمز خیره شوید و سپس بلافاصله به یک کاغذ سفید نگاه کنید، تصویری سبز رنگ خواهید دید. این پدیده به طور کامل توسط نظریه فرآیند متضاد هرینگ توجیه می‌شود؛ زیرا سلول‌های گانگلیونی قرمز-سبز بر اثر تمرکز بر رنگ قرمز خسته می‌شوند و هنگام نگاه کردن به سطح سفید، فعالیت خود را به نفع رنگ متضاد (سبز) متوقف می‌کنند.

یکی از نمونه‌های شگفت‌انگیز پایداری ادراکی، توانایی مغز در متمایز کردن حرکات تصویر روی شبکیه است. وقتی چشمان خود را برای دنبال کردن یک پرنده متحرک حرکت می‌دهید، تصویر کل محیط روی شبکیه شما حرکت می‌کند، اما مغز به درستی درک می‌کند که محیط ثابت است و فقط پرنده حرکت می‌کند. مغز این کار را با ارسال نسخه‌ای از فرمان حرکتی چشم (فرمان وابران) به مرکز ادراک حرکت انجام می‌دهد تا اثر حرکت شبکیه ناشی از چرخش چشم خنثی شود. این فرآیند را فرضیه تخلیه موازی می‌نامند.