طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات سایکوتیک

جالب است بدانید که اصطلاح «اسکیزوفرنی» از دو واژه یونانی به معنای «شکافتن» و «ذهن» گرفته شده است. اویگن بلولر این اصطلاح را برای تاکید بر گسیختگی و عدم انسجام تداعی‌ها و فرآیندهای فکری ابداع کرد، نه به معنای «شخصیت چندگانه» که عموم مردم به اشتباه تصور می‌کنند. او می‌خواست نشان دهد که در این بیماری، ارتباط بین تفکر، احساس و رفتار از هم گسیخته می‌شود.

جالب است بدانید کژکاری حرکات تعقیبی چشم که در اسکیزوفرنی دیده می‌شود، در نزدیکان درجه اول بیماران نیز که هیچ علامت بالینی ندارند، با شیوع بالایی مشاهده می‌شود. این امر نشان می‌دهد که نقص در تعقیب بصری اهداف متحرک، یک نشانگر زیستی نزدیک‌ساز (Endophenotype) است که به طور مستقیم با استعداد ژنتیکی بیماری ارتباط دارد و نه صرفاً با علائم فعال آن.

جالب است بدانید که ایده اولیه ابداع «خانواده‌درمانی» در دهه ۱۹۵۰ میلادی، تا حد زیادی از پژوهش روی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی شکل گرفت. درمانگران متوجه شدند وقتی وضعیت بالینی بیمار در بیمارستان رو به بهبودی می‌رود، با بازگشت به محیط خانواده مجدداً علائمش عود می‌کند. این مشاهده نشان داد که بیمار را نمی‌توان جدا از سیستم ارتباطی و هیجانی خانواده‌اش درمان کرد و تغییر در کل ساختار تعاملی خانواده برای بهبودی پایدار ضروری است.

جالب است بدانید نام «سندرم اتلو» برای هذیان حسادت از نمایشنامه معروف ویلیام شکسپیر گرفته شده است. در این نمایشنامه، شخصیت اتلو تحت تأثیر دسیسه‌های شخصیت یاگو، به همسر وفادار خود دزدمونا شک کرده و به دلیل این حسادت بیمارگون و خیالی، در نهایت او را به قتل می‌رساند. این اصطلاح ادبی به خوبی نشان‌دهنده پتانسیل بالای خشونت، دیگرکشی و خطرات شدیدی است که بیماران مبتلا به هذیان حسادت برای شریک زندگی خود ایجاد می‌کنند.

جالب است بدانید که در اختلال روان‌پریشی مشترک (جنون دوتایی)، یکی از رایج‌ترین شیوه‌های درمان در گام اول، جداسازی فیزیکی دو فرد از یکدیگر است. در بسیاری از موارد، به محض اینکه فرد ثانویه (که شخصیتی وابسته و تلقین‌پذیر دارد) از فرد روان‌پریش اولیه و غالب جدا می‌شود، باورهای هذیانی او بدون نیاز به دارودرمانی‌های سنگین، به تدریج رنگ باخته و ناپدید می‌شوند. این امر نشان می‌دهد که هذیان‌های فرد ثانویه بیشتر ماهیت ارتباطی و تقلیدی دارند تا یک اختلال زیستی درون‌زاد.

جالب است بدانید که روان‌پریشی پسازایمانی (نفاسی) که با تغییرات هورمونی شدید و استرس‌های روانی مادر شدن همراه است، یکی از اورژانس‌های واقعی روان‌پزشکی به شمار می‌رود. خطر بزرگ این اختلال هذیان‌هایی است که با نوزاد مرتبط هستند (مثلاً اینکه نوزاد شیطان یا نفرین‌شده است)؛ این افکار ممکن است بیمار را به سمت صدمه زدن یا حتی کشتن نوزاد سوق دهند. بنابراین، بستری فوری مادر به همراه نوزاد در بخش‌های ویژه تحت نظارت مستقیم، برای حفظ جان هر دو حیاتی است.