ماهیت و تظاهرات بالینی آنژین صدری
آنژین صدری پایدار (Stable Angina) تظاهر بالینی اصلی ایسکمی میوکارد است که معمولاً به صورت احساس فشار، سنگینی، خفگی یا فشردگی در مرکز قفسه سینه توصیف میشود. این درد اغلب ماهیت Crescendo-Decrescendo (افزایشیاونده-کاهشیاونده) داشته و بین ۲ تا ۵ دقیقه طول میکشد.
علائم کلاسیک و آتپیک
یکی از نشانههای بسیار مهم در بالین، Levine sign است؛ وضعیتی که در آن بیمار مشت بسته خود را روی استرنوم قرار میدهد تا درد را توصیف کند. این علامت قویاً مطرحکننده منشأ ایسکمیک قلبی است. درد آنژینی معمولاً به فک، گردن، بازوها (بهویژه چپ)، پشت و اپیگاستر انتشار مییابد. نکته کلیدی در تشخیص، بهبود درد با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین است.
درد آنژین پایدار با فعالیت یا استرس شروع شده و حتماً با استراحت برطرف میشود؛ ثبات در ویژگیهای درد طی زمان، وجه تمایز آن با حالات ناپایدار است.
اکیوالانهای آنژینی و گروههای خاص
در برخی بیماران، بهویژه دیابتیها و سالمندان، ایسکمی ممکن است بدون درد تیپیک و با علائمی موسوم به اکیوالانهای آنژینی بروز کند. این علائم شامل تنگی نفس (Dyspnea)، خستگی مفرط، تهوع و ضعف (Faintness) هستند. برای مثال، درد اپیگاستر همراه با تهوع در یک خانم دیابتی حین فعالیت، باید پزشک را به سمت تشخیص آنژین سوق دهد.
بیمار ۶۰ سالهای با سابقه دیابت که حین پیادهروی دچار تنگی نفس شدید و درد در ناحیه معده (اپیگاستر) میشود، در واقع در حال تجربه یک حمله آنژینی است، حتی اگر درد قفسه سینه نداشته باشد.
واژگان کلیدی
- Levine sign
- قرار دادن مشت بسته روی جناغ سینه توسط بیمار که نشانهای اختصاصی برای درد ایسکمیک قلبی است.
- اکیوالان آنژینی
- علائم غیردردناک مانند تنگی نفس یا خستگی که در غیاب درد تیپیک سینه، نشاندهنده ایسکمی میوکارد هستند.
اشتباههای رایج
- اشتباه گرفتن درد خنجری (Stabbing) یا تیز با آنژین؛ درد قلبی معمولاً فشارنده و مبهم است نه تیز.
- باور به اینکه درد زیر پستان چپ ایسکمیک است؛ دردهای اختصاصی زیر پستان چپ در جوانان معمولاً سایکوژنیک یا غیرقلبی هستند.
- نادیده گرفتن درد اپیگاستر در دیابتیها؛ این درد میتواند تنها علامت ایسکمی در این افراد باشد.
جمعبندی این مفهوم
- اساس تشخیص آنژین صدری پایدار بر پایه شرح حال دقیق بیمار است.
- درد تیپیک قلبی فشارنده است و معمولاً ۲ تا ۵ دقیقه طول میکشد.
- بهبود درد با استراحت، مهمترین ویژگی افتراقی آنژین پایدار است.
- در بیماران دیابتی و سالمندان، علائم آتپیک مانند تنگی نفس و تهوع (اکیوالانها) شایعتر است.
- انتشار درد به فک و گردن شایع است، اما انتشار به پایین ناف یا بالای مندیبول نادر است.
نکتهٔ تکمیلی
جالب است بدانید که چرا درد قلبی به دست یا فک انتشار مییابد؟ این پدیده «درد ارجاعی» نام دارد. اعصاب حسی که از قلب میآیند و اعصابی که از پوست دست یا گردن میآیند، در نخاع به یک مسیر عصبی مشترک وارد میشوند. مغز در تشخیص منشأ دقیق محرک دچار اشتباه شده و سیگنال درد قلب را به صورت درد در نواحی سطحی بدن حس میکند.